3dnl.net

Na het kijken van een 3D-film of het spelen van computerspellen kan ons evenwicht nogal in de war raken. Zo in de war zelfs dat we alleen al van het kijken naar bewegende beelden misselijk kunnen worden en instabieler kunnen gaan staan. Jelte Bos, werkzaam bij onderzoeksinstituut TNO en hoogleraar vestibulaire bewegings- en oriëntatiewaarneming bij de Faculteit Bewegingswetenschappen, hield 17 maart een oratio over dit onderwerp. Tijdens de 3D Dagen gaf Bos ook een workshop over de mogelijke gevolgen van 3D op de mens.

Evenwichtsklachten als duizeligheid en bewegingsziekte, zoals lucht-, zee- en wagenziekte, komen veel voor. Deze klachten kunnen effect hebben op het uitvoeren van bepaalde taken. Zo heeft bijvoorbeeld op zee het indirecte effect van misselijkheid meer invloed op de taakprestatie van de bemanning, dan het directe effect van de bewegingen.

Ons zenuwstelsel krijgen signalen van onze ogen en evenwichtsorgaan om te bepalen hoe wij denken te bewegen. Hierdoor kan men dus alleen al door het kijken van bewegende beelden al misselijk worden. Dit effect heet cybersickness. Bij 3D-films en -spellen heeft de onnatuurlijk combinatie van het zien en het niet voelen van bewegingen effect op onze bewegingswaarneming en ons houdingsevenwicht. Er is meerdere keren aangetoond dat na het kijken naar bewegende beelden mensen instabieler staan dan daarvoor.

Deze instabiliteit lijkt zelfs al snel groter te zijn dan de instabiliteit die gemeten is na alcoholgebruik, waarbij de wettelijk toegestane limiet is overschreden. Als je bijvoorbeeld bedenkt, dat de Amerikaanse politie de kwaliteit van het lopen over een lijntje gebruikt als criterium om nog veilig een auto te kunnen besturen, dan is de vraag in hoeverre het nog verantwoord is  om deel te nemen aan het verkeer na het zien van een 3D film.

In de komende tijd hoopt Bos meer aandacht en vooral bewustzijn hiervoor te kweken:“Hoewel er negatieve effecten van het kijken naar 3D bekend zijn (maar geldt ook al voor 2D), is het (nog) niet bekend hoe groot de maatschappelijke impact daarvan is. Wat betreft dat laatste lijkt het effect op de ontwikkeling van (het centraal zenuwstelsel van) kinderen misschien nog wel het meest relevant.”

Volgens Bos is het dus van belang dat er meer bekend wordt over de effecten van 3D. “Probleem hierbij is dat bedrijven dit niet als een probleem van hen afzonderlijk zien en er dus niet in willen investeren, en dat de (in ieder geval NL) overheid de mening is toegedaan dat de markt dit zelf maar moet regelen. Dit laatste is m.i. een hypocriete opstelling. Op dit moment proberen we daarom dit op Europees niveau aan te pakken. Dat vraagt helaas wel een langere adem.”, aldus Jelte Bos.

Bezorgd om gevolgen van 3D
De nieuwssite NU.nl hield een peiling om de zorg voor de gevolgen van het kijken naar 3D-beelden te meten. Aan deze peiling deden ruim 4700 deelnemers mee. Maar liefst 40 procent gaf aan bezorgd te zijn om de effecten van 3D. Deze zorgen worden gevoed door waarschuwingen van onder meer Nintendo, Toshiba en Sony. Deze bedrijven waarschuwden onlangs voor de mogelijke effecten van langdurig 3D kijken. Vooral voor de ontwikkeling van kinderogen kan dit schadelijk zijn.